برخی واژه های مصوب فرهنگستان زبان فارسی

واژه های مصوب فرهنگستان زبان فارسی

از مراکزی که می توانند در چنین پالایشی سهمی بسزا داشته باشند ، فرهنگستان زبان فارسیاست. از وظایف عمده این نهاد ، یافت برابرهای متین و درخور برای واژه های رایج بیگانه در زبانفارسی است. در اینجا ، هم برای ارائه نمونه ای از اقدام مناسب در واژگونی و هم به جهت راهنمایی عملی برای ادب آموزان ، فهرستی از برابرهای پیشنهادی فرهنگستان آورده شده است . در این فهرست که از سال ۱۳۷۶ است ،  enنشانه ی هویت انگلیسی وfr نشانه ی هویت فرانسوی کلمات بیگانه اند.

آباژور = fr) jiur – Abat )= نورتاب

آپارتمان = fr) Appartement )= کاشانه

آتلیه = fr) Atelier) = کارگاه

آرشیو = fr) Archives) = بایگانی

آرم = (fr) arme . Arm (en) = نشانه

آسانسور = fr) Aseeenseur) = آسان بر ( برای حمل انسان ) ، بالابر ( برای حمل بار )

آسیستان = fr) Assistant) = دستیار

آکادمی = fr) Academic) = فرهنگستان

آکادمیک = fr) Academique) = دانشگاهی ، علمی ، عالمانه

آلبوم = fr) Album) = جنگ

آنتیک = fr) Antique) = عتیقه

اپراتور = fr) Operateur )= کاربر

اپوزیسیون = fr) Opposition) = گروه مخالف

اتوبان = fr) Autobahn )= بزرگراه

اتویبوگرافی = fr) Autobiographie )= زندگی نامه خودنوشت

اتوماتیک = fr) Automatique )= خودکار ، خود به خود

اتیکت = fr) Etiquette )= بهانما

اجاق مایکروویو = en) Microwave) = تندپز

ادیت = en) Edit) = ویرایش

ادیتور = en) Editor )= ویراستار

ارگان = en) Organe )= ترجمان

ارگانیزاسیون = fr) Organisation) = سازمان

ارگانیزه = fr) Organise) = سازمند

اسانس = fr ) Essence) = عطر مایه

اسپری = en) spray )= افشانه

استامپ = fr) Estampe) = جوهرین

اکیپ = fr) equipe )= گروه مجهز

اندیکاتور = (دفتر) fr) indicateur) = نامه نما

انستیتو = fr) institute )= مؤسسه

انیمیشن = en) animation )= پویانمایی

ایمیل = en) E-mail )= رایانامه

ایندکس = en) index )= نمایه

بالکن =fr) balcon )= ایوانک

بانداژ = bandage = باندپیچی ، نوارپیچی

بروشور = (fr) brochure )= دفترک

بلوار = fr) boulevard )= چارباغ

بن =fr) bon )= بهابرگ

بوکس =fr) boxe) = مشت زنی

بوکسور =fr) boxeur) = مشت زن

بولتن =fr) bulletin )= خبرنامه

بیلان =fr) bilan )= ترازنامه

بیوگرافی =fr) biographic) = سرگذشت ، زندگینامه

پاراف =fr) paraphe )= پیش امضاء

پاراگراف =fr) paragraphe) = بند

پارتیشن =en) partition )= دیوارک

پارلمان =fr) parlemant )= چوب فرش

پرسنل =fr) personnel) = کارکنان

پروژکتور =fr) projecteur) = نورافکن

پروژکتور =fr)  projecteur )= فراتاب

پلمب =fr) plomb) = مهر و موم

پلی کپی (دستگاه) =fr) polycopie )= دستگاه تکثیر

پمپاژ =fr) pompage )= پمپ زنی ، تلمبه زنی

پورسانت (پورسانتاژ) =fr) pourcentage) = درصدانه ، درصد

پیرکس =fr) pyrex) = نسوز

تئاتر =fr) theatr )= نمایش سرا

تئوری =fr) theorie) = نظریه

تئوریسین =fr) theoricien) = نظریه پرداز

تئوریک =fr) theorique )= نظری

تست =en) test) = آزمونه

تست کردن = (en) test (to) = آزمودن

تکنولوژی =fr) technologie) = فن آوری

تکنیک =fr) techvique )= فن

تله تکست =en) tele-text) = پیام نما

تیراژ =fr) triage )= شمار

جکوزی = Jacuzzi = آبزن

دراور =en) drawer) = کشویی

دکور =en) décor) = آرایه

دوپینگ =en) doping) = زورافزایی

رتوش =fr) retouche )= پرداخت

ژتون =fr) jeton )= بهامهر

سانسور =fr) censure) = سانسور ، بررسی

سری =fr) serie )= رشته ، سلسله ، مجموعه

سریال =en) serial) = زنجیره

سمبول =fr) symbol) = نماد ، رمز

سمبولیسم =fr) symbolism) = نماندگان

سمبولیک =fr) symbolique) = نمادین ، رمزی

سوبسید =fr) subside )= یارانه

سوژه =fr) sujet) = موضوع

سیفون =fr) siphon )= آب شویه

سیلندر =fr) sylindre) = استوانک

شیفت =en) shift )= نوبت

فاکتور =fr) facthure) = برگ خرید

فاکس =en) fax/facsimile) = دورنگار

فانتزی =fr) fantaisie )= تفننی

فرم =en) form)= برگه

فریزر =en) freezer) = یخ زدن

فلاسک =fr) flasque) = دمابان

فلش =fr) fleche) = پیکانه

فولکلوریک =fr) folklorique) = مردمی

فیش =fr) fiche) = برگه

فیلتر =fr) filter )= پالایه

کابل =fr) cable) = بافه

کابین =fr) cabine) = اتاقک

کاتولوگ =fr) catalogue) = فهرست

کاغذ استنسیل =en) stencil) = کاغذ مومی

کپی =fr) copie) = رونوشت ، روگرفت

کپی رایت =fr) copyright) = حق نشر

کریستال =fr) crystal.crystal) = بلوه

کلاسه =fr) classe) = رده ، طبقه

کمپوت =fr) compote) = خوشاب

کنستانتره =fr) concentre) = افشرده

گارانتی =fr) garantie )= تضمین ، ضمانت

لژ =fr) loge) = جایگاه

لوستر =fr) luster )= نورافشان

لوکس =fr) luxe )= تجملی

لیست =fr) list.liste) = فهرست ، سیاهه ، صورت

ماکت =fr) maquette) = نمونک

مانفیست =fr) manifeste) = بیانیه

مکانیزه =fr) mecanise) = ماشینی

میکروفون =fr) microphone) = صدابر

نان تست = نان برشتی

ویلچر =en) wheelchair) = چرخک

هارمونی =fr) harmonie )= هماهنگی

هندبوک =en) handbook )= دستینه

همچنین بعضی از برابرهای سنجیده و زیبا در چند دهه گذشته پیشنهاد شده اندکه باید به آرامی درزبان فارسی راه یابند، همچنان که برخی شان تاکنون جای خود را یافته اند. این واژه ها را گاه دوره های پیشین فرهنگستان زبان فارسی برنهاده و گاه دانشوران و فرهیختگان این روزگار . البته برخی از این معادل ها اصلاً فارسی اند و برخی غیر فارسی. خوب است به چندی از این معادل ها نیز اشاره شود :

سانسور = censure = بازکاوی

دموکراسی = democracy = مردم سالاری

کنگره = conqress = همایش

آمفی تئاتر =fr) amphitheatre) = تالار نمایش

اکران =fr) ecran) = پرده ، نمایش دادن

المپیاد =fr) olympiade) = مسابقه

ایده =fr) idée) = فکر ، اندیشه ، تصور

پارامتر =fr) phrhmetre )= متغیر ، عامل متغیر

پارک =en) park) = بوستان ، توقف

پتانسیل =fr) potenciel) = قابلیت ، توانایی

پست =fr) poste) = نامه رسانی ، سمت ، پاسگاه ، قرارگاه

پلاکارد =fr) placard) = آگهی ، شعار نوشته

ترافیک =fr) traffic) = رفت و آمد ، راه بندان

ترم =en) term )= نیم سال

تز =fr) these )= پایان نامه ، نظر

تکنولوژی =en) technology) = فن آوری ، دانش فنی

تور =fr) tour) = گردش

دیکته =fr) dictee) = املا

رژیم =fr) regime )= حکومت ، هنجار ، شیوه نظام حکومتی

ریسک =fr) risqué )= خطر ، خطر پذیری

سایت =en) sight) = محل ، ایستگاه ، منظر

سرویس =fr) servise) = خدمت ، پذیرایی ، یک دست ، تعمیر

شانس =fr) chance) = بخت

فرم =fr) forme) = شکل ، حالت ، برگه

فینال =fr) final) = پایانی

کابینه =fr) cabinet) = دولت ، هیأت دولت

کادر =fr) cadre )= قاب ، حدود ، گردانندگان

کادو =fr) cadeau) = هدیه ، تحفه ، سوغات

کارت =fr) carte) = برگه

کانال =fr) canal )= راه ، شبکه ، ابراه

کد =fr) cade) = رمز ، پیش شماره

کنکور =fr) concours) = آزمون ، امتحان ، جامع ، مسابقه ورودی

مدرن =fr) moderne) = نو ، تازه

تعداد دیگری از واژه‌های مصوب فرهنگستان هم در ادامه می‌آید:

«کادر» (cadre): «پایوران» (گروهی متشکل از افراد متخصص در یک زمینه)، «واکمن» (Walkman): «پخش همراه»، «فلش تانک» (flash tank): «آبشویه»، «تیزر» (teaser): «آگهی تلویزیونی»

«مگنت» (magnet): «آهن‏‌ربا»، «سوپراستار» (superstar)، «اَبَرستاره»، «اولتیماتوم» (ultimatum):«اتمامِ‌ حجت»، «هیتر» (heater): «اجاقک»، «اسپری» (spray): «افشانه»، «فیبر» (fiber):«الیاف»، «پوینت» (point): «امتیاز»، «گلایدر» (glider): «بادپَر».

«کانتینر» (container):«بارگُنج»، «بورس» (bourse):«بهابازار»، «کابل» (cable): «بافه»، «توستر» (toaster): «برشته‌‏کن»، «چیپس» (chips): «برگک»، «فایل» (file): «پَرْوَن‌جا» (محفظه‏‌ای کشویی برای نگه‌داری پرونده‏‌ها، پرون‌جا از ادغام دو واژه‌ی «پرونده» و «جا» ساخته شده است)

«زونکن» (Zonnecken):«پَرْوَندان» (نوعی پوشه با ابعاد بزرگ و جلد ضخیم که معمولاً در ادارات برای بایگانی مدارک از آن استفاده می‏‌شود. پروندان از ادغام واژه‌ی «پرونده» و پسوند «دان» ساخته شده است).

«کاور» (cover): «پوشن» (پوشش محافظ برای اشیایی مانند لباس و کتاب که از از ترکیب «پوش» و «ن» (پسوند اسم ابزارساز) ساخته شده است)، «کپسول» (capsule): «پوشینه»، «دسر» (dessert): «پِی‏‌غذا»، «آوِِِن» (oven): «تاوَن» (اجاق بسته برای پخت‌وپز، از ترکیب «تاو» (تاب) و «ن» (پسوند اسم ابزارساز) ساخته شده است.)

«کراکر» (cracker): «تُردَک» (نوعی بیسکویت ترد و شکننده و معمولاً شور)، «فانتزی» (fantasy): «نامتعارف؛ غیرمعمولی؛ غیرضروری»، «وارمِر» (warmer): «چراغک»، «پاراگلایدر» (paraglider): «چتربال»، «کپی‌رایت» (copyright): «حق نشر»، «پاستا» (pasta): «خمیراک».

 

یک دیدگاه

  1. ممنون ، ولی ما ترجیح میدیم از خود کلمات ریششون استفاده کنیم … با حال ترن 😀

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *